{"id":1777,"date":"2021-06-04T10:02:11","date_gmt":"2021-06-04T08:02:11","guid":{"rendered":"https:\/\/wcieniuimperium.pl\/?p=1777"},"modified":"2022-05-21T14:45:53","modified_gmt":"2022-05-21T12:45:53","slug":"mandala-czyli-o-psychologii-elfow-w-warhammerze","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcieniuimperium.pl\/index.php\/2021\/06\/04\/mandala-czyli-o-psychologii-elfow-w-warhammerze\/","title":{"rendered":"Mandala, czyli o psychologii elf\u00f3w w Warhammerze"},"content":{"rendered":"\n

Nazwijcie mnie dziwakiem, ale jako\u015b nigdy nie potrafi\u0142em zrozumie\u0107, czym w\u0142a\u015bciwie elfie b\u00f3stwa mia\u0142yby r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 od panteonu wyznawanego przez ludzi w Starym \u015awiecie. Gorzej nawet \u2013 nie do\u015b\u0107, \u017ce w zasadzie od samego pocz\u0105tku elficcy bogowie opisywani byli jako \u201ezupe\u0142nie inni\u201d od ludzkich, a spos\u00f3b, w jaki elfy mia\u0142yby oddawa\u0107 im cze\u015b\u0107 i do nich podchodzi\u0107 mia\u0142 by\u0107 \u201ezupe\u0142nie inny\u201d od tego, w jaki spos\u00f3b robi\u0105 to ludzie, to wszystkie przyk\u0142ady na to, jakich dostarcza\u0142y wcze\u015bniejsze edycje, absolutnie temu przeczy\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

Bo czym w zasadzie taki Liadriel r\u00f3\u017cni si\u0119 od odpowiednika Bachusa, a Adamnan-na-Brioncha od Marsa z irokezem?<\/p>\n\n\n\n

Mija\u0142y lata, pojawia\u0142y si\u0119 kolejne edycje, a GW chyba te\u017c nie do ko\u0144ca zadowolone by\u0142o z tego, jak przedstawiana jest duchowo\u015b\u0107 elf\u00f3w, bo co edycj\u0119 pojawia\u0142y si\u0119 nowe b\u00f3stwa, o innych zapominano i ostatecznie dopiero w \u00f3smej edycji bitewniaka pojawi\u0142a si\u0119 koncepcja mandali bog\u00f3w. Innej, dodajmy, dla ka\u017cdej z trzech elfich kultur.<\/p>\n\n\n\n

\u017beby zauwa\u017cy\u0107 to, \u017ce wygl\u0105daj\u0105ca z daleka dok\u0142adnie tak samo mandala, ma trzy zupe\u0142nie inne uk\u0142ady b\u00f3stw w zale\u017cno\u015bci od tego, do kt\u00f3rej z elfickich kultur si\u0119 odnosi, trzeba zaopatrzy\u0107 si\u0119 w trzy podr\u0119czniki do \u00f3smej edycji WFB. Jednak nie jest to moim zdaniem pr\u00f3ba wyci\u0105gni\u0119cia z graczy dodatkowych pieni\u0119dzy, a pr\u00f3ba uporz\u0105dkowania kwestii zwi\u0105zanych z panteonem elf\u00f3w. Pr\u00f3ba, moim zdaniem, bardzo udana. Ju\u017c t\u0142umacz\u0119 dlaczego.<\/p>\n\n\n\n

Samo s\u0142owo mandala pochodzi z sanskrytu, a przez tw\u00f3rc\u00f3w Warhammera u\u017cyte zosta\u0142o zapewne w tym kontek\u015bcie nie tylko po to, by orientalizowa\u0107 elfickie wierzenia. Jej symbolika, wielogodzinne tworzenie jej, by w tym czasie medytowa\u0107 nad uk\u0142adem jej element\u00f3w sk\u0142adowych, po to, by na koniec j\u0105 zniszczy\u0107, jest bardzo logiczna \u2013 chodzi o transformacj\u0119 osoby tworz\u0105cej mandal\u0119 poprzez medytacj\u0119 w trakcie usypywania jej. W kulturze europejskiej (ale nie tylko, przyk\u0142ady wyst\u0119puj\u0105 na ca\u0142ym \u015bwiecie) ju\u017c od staro\u017cytno\u015bci znamy podobny symbol. Jest to labirynt, kt\u00f3ry uto\u017csamiany jest z rytua\u0142em przej\u015bcia, \u015bmierci\u0105 i odrodzeniem. Mit o Tezeuszu wchodz\u0105cym do labiryntu, by z pomoc\u0105 Ariadny zabi\u0107 Minotaura, nie wzi\u0105\u0142 si\u0119 z niczego. Labirynt nie tylko wygl\u0105da podobnie, ale podr\u00f3\u017c przez niego, kt\u00f3ra ko\u0144czy si\u0119 konfrontacj\u0105 z zamieszkuj\u0105cym go potworem ma podobny cel \u2013 jest nim zmiana herosa, kt\u00f3ry podj\u0105\u0142 si\u0119 wej\u015bcia do labiryntu. Co ciekawe, mandala jest te\u017c jednym z archetyp\u00f3w, jakie pojawiaj\u0105 si\u0119 w procesie indywiduacji opisanym przez Carla Gustawa Junga.<\/p>\n\n\n\n

W bardzo du\u017cym uproszczeniu proces ten polega na konfrontacji z ukrytymi sk\u0142adnikami w\u0142asnej pod\u015bwiadomo\u015bci po to, by lepiej pozna\u0107 siebie i te cechy swojej natury, kt\u00f3re wcze\u015bniej by\u0142y ukryte. Zmieniona przez niego osoba mo\u017ce p\u00f3\u017aniej wykorzysta\u0107 nabyt\u0105 wiedz\u0119 dla dobra og\u00f3\u0142u. Je\u015bli proces ten zachodzi, to zwykle na p\u00f3\u017aniejszym etapie \u017cycia, wtedy, gdy problemy dnia codziennego nie zaprz\u0105taj\u0105 ju\u017c wi\u0119kszo\u015bci czasu. Opr\u00f3cz Mandali pozosta\u0142ymi archetypami, jakie wed\u0142ug Junga wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z tym procesem, s\u0105 Cie\u0144, Anima (Animus), Stary M\u0119drzec i Wielka Matka. I prawie wszystkie te elementy mo\u017cna znale\u017a\u0107 w kulturze Asrai.<\/p>\n\n\n\n

Nie twierdz\u0119, \u017ce elfy z Athel Loren przesz\u0142y zbiorowo proces indywiduacji. Nie tylko nie jest to mo\u017cliwe (ju\u017c sama nazwa wskazuje, \u017ce odbywa si\u0119 on na poziomie jednostek), ale przebiega on w inny spos\u00f3b dla kobiet i dla m\u0119\u017cczyzn. Ale mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 bardzo du\u017ce podobie\u0144stwa pomi\u0119dzy archetypami, jakimi pos\u0142uguje si\u0119 Jung, a tym, w jaki spos\u00f3b r\u00f3\u017cne kultury elf\u00f3w podchodz\u0105 do \u017cycia i swojej duchowo\u015bci. Podobny jest te\u017c efekt ko\u0144cowy.<\/p>\n\n\n\n

Mamy wi\u0119c Asur\u00f3w, najbardziej cywilizowany i kulturalny lud \u015bwiata Warhammera. A im wi\u0119cej ogranicze\u0144, zakaz\u00f3w i nakaz\u00f3w, wynikaj\u0105cych z kultury, tym silniejszy staje si\u0119 konflikt pomi\u0119dzy tym, co dozwolone, a tym, czego si\u0119 pragnie, ale spycha w g\u0142\u0119biny pod\u015bwiadomo\u015bci. Co wi\u0119cej, oficjalnie na Ulthuanie wyznaje si\u0119 tylko bog\u00f3w z panteonu Cadai<\/a> udaj\u0105c w ten spos\u00f3b niejako, \u017ce mroczne aspekty psychiki elf\u00f3w nie istniej\u0105. Nic dziwnego, \u017ce po pewnym czasie pojawi\u0142y si\u0119 Druchii, Mroczne Elfy, kt\u00f3re s\u0105 w zasadzie drug\u0105 stron\u0105 tej samej monety \u2013 odrzucaj\u0105 bog\u00f3w Cadai przyjmuj\u0105c za swoich i stawiaj\u0105c na piedestale bog\u00f3w Cytharai<\/a>, czyli tych, o kt\u00f3rych Ulthuan oficjalnie wola\u0142by zapomnie\u0107. W tym kontek\u015bcie Druchii podobni s\u0105 do jungowskiego archetypu Cienia, wszak ich kultura opiera si\u0119 na przyj\u0119ciu wszystkich zakazanych i wypartych przez Asur\u00f3w aspekt\u00f3w elfiej natury. Co wi\u0119cej, Asurowie pr\u00f3bowali nawet przez jaki\u015b czas ukry\u0107 przed \u015bwiatem istnienie swoich mrocznych braci, co sko\u0144czy\u0142o si\u0119 katastrof\u0105 w postaci Wojny o brod\u0119, a teraz i tak nie maj\u0105 wystarczaj\u0105co si\u0142 by ich zniszczy\u0107. Mog\u0105 jedynie cyklicznie spycha\u0107 sw\u00f3j cie\u0144 do Naggaroth nie zdaj\u0105c sobie sprawy z tego, \u017ce nie chodzi wcale o to, by cie\u0144 zniszczy\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Zupe\u0142nie inaczej, niejako z konieczno\u015bci, podchodz\u0105 do tego zagadnienia Asrai. Po tym, jak kolonie w Elthin Arvan zosta\u0142y opuszczone przez wojska Ulthuanu, mieszka\u0144cy, kt\u00f3rzy pomimo tego zdecydowali si\u0119 jednak pozosta\u0107 w swoich domach, weszli w labirynt magicznego lasu-mandali, w kt\u00f3rego centrum znajduje si\u0119 D\u0105b Wiek\u00f3w, drzewo \u017cycia przynosz\u0105ce odrodzenie. Musieli skonfrontowa\u0107 si\u0119 z w\u0142asnymi l\u0119kami, ale te\u017c odrzucili w du\u017cej cz\u0119\u015bci skostnia\u0142\u0105 kultur\u0119 Ulthuanu, kt\u00f3ra nie przystawa\u0142a do ich sytuacji. Stali si\u0119 bardziej dzicy, ale jednocze\u015bnie du\u017co bardziej wolni. Pojawiaj\u0105 si\u0119 tu tak\u017ce kolejne elementy zbie\u017cne z jungowskimi archetypami zwi\u0105zanymi z procesem indywiduacji \u2013 Wielka Matka i Stary M\u0119drzec.<\/p>\n\n\n\n

Nie jest trudno je zauwa\u017cy\u0107. Obecno\u015b\u0107 Ariel, staro\u015bwiatowego awatara bogini Ishy jest bezpo\u015brednim znakiem obecno\u015bci w Athel Loren matki wszystkich elf\u00f3w, archetypu Wielkiej Matki. Cho\u0107 staro\u017cytne duchy lasu, takie jak Adanhu czy Durthu s\u0105 m\u0105dre, to jednak na p\u0142aszczy\u017anie symbolicznej trudno im konkurowa\u0107 z Orionem, awatarem Kurnousa, ojca wszystkich elf\u00f3w. Wszak to figura ojca reprezentuje prawo, zasady i m\u0105dro\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Mandala Asrai (po klikni\u0119ciu tutaj lepsza rozdzielczo\u015b\u0107<\/a>)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Zmiana w duchowo\u015bci elf\u00f3w, rozumiana jako integracja ciemnych aspekt\u00f3w ich psychiki, nie mog\u0142a wydarzy\u0107 si\u0119 na Ulthuanie. Nie tylko nie podejmuje si\u0119 tam takich pr\u00f3b, ale nawet nie ma tam ku temu warunk\u00f3w, poniewa\u017c brakuje element\u00f3w Wielkiej Matki i Starego M\u0119drca, kt\u00f3rzy mogliby pe\u0142ni\u0107 funkcje przewodnik\u00f3w w tej wyprawie. Funkcjonuje tam co prawda tradycja Everqueen, kt\u00f3ra jest zbli\u017cona do Ishy, ale to jednak w Athel Loren pojawiaj\u0105 si\u0119 Orion i Ariel, ziemskie awatary Kurnousa i Ishy, ojca i matki wszystkich elf\u00f3w. Tymczasem Asuryan, w\u0142adca bog\u00f3w, tw\u00f3rca wiecznego p\u0142omienia i centrum duchowo\u015bci Asur\u00f3w, wynio\u015ble milczy i nikogo donik\u0105d nie prowadzi.<\/p>\n\n\n\n

I rzeczywi\u015bcie, je\u015bli spojrzymy na mandal\u0119 Asrai r\u00f3\u017cni si\u0119 ona znacznie od tych, z jakich korzystaj\u0105 zar\u00f3wno Asurowie, jak i Druchii. U Le\u015bnych Elf\u00f3w w takim samym uk\u0142adzie dwudziestu dw\u00f3ch p\u00f3l znajdujemy wyst\u0119puj\u0105cych obok siebie zar\u00f3wno \u201ejasnych\u201d bog\u00f3w Cadai jak i \u201emrocznych\u201d bog\u00f3w Cytharai. A w jej centralnym punkcie znajduj\u0105 si\u0119 Kurnous i Isha.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli po\u0142\u0105czymy to z za\u0142o\u017ceniem, \u017ce elfy w Warhammerze rzeczywi\u015bcie podchodz\u0105 inaczej do swoich bog\u00f3w i traktuj\u0105 ich troch\u0119 bardziej jako aspekty w\u0142asnej psychiki, a troch\u0119 mniej jako mityczne b\u00f3stwa, paralela z procesem indywiduacji staje si\u0119 jeszcze bardziej wyra\u017ana. I to w\u0142a\u015bnie kultura Asrai d\u0105\u017cy do tego, by w konstruktywny spos\u00f3b zintegrowa\u0107 te mroczne aspekty elfickiej duszy, okie\u0142zna\u0107 je w ten spos\u00f3b i spo\u017cytkowa\u0107 je dla dobra og\u00f3\u0142u.<\/p>\n\n\n\n

Zdaj\u0119 sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce wniosek ten jest zbie\u017cny z wnioskiem, jaki mo\u017cna wyci\u0105gn\u0105\u0107 po nawet pobie\u017cnym por\u00f3wnaniu mandali tych trzech elfich kultur, ale tekst ten powsta\u0142 nie po to, by stwierdza\u0107 oczywiste, ale podkre\u015bli\u0107 fakt, \u017ce \u00f3smoedycyjne (w numeracji WFB) uj\u0119cie duchowo\u015bci elf\u00f3w jest moim zdaniem bardzo udane i zaskakuj\u0105co g\u0142\u0119bokie. A dzi\u0119ki temu mo\u017ce stanowi\u0107 interesuj\u0105cy przyczynek do psychologii elf\u00f3w w Warhammerze. A to ju\u017c mo\u017cna wykorzysta\u0107 na w\u0142asnych sesjach.<\/p>\n\n\n\n

Ilustracja: Flickr\/Thomas James Caldwell<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nazwijcie mnie dziwakiem, ale jako\u015b nigdy nie potrafi\u0142em zrozumie\u0107, czym w\u0142a\u015bciwie elfie b\u00f3stwa mia\u0142yby r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 od panteonu wyznawanego przez ludzi w Starym \u015awiecie. Gorzej nawet \u2013 nie do\u015b\u0107, \u017ce w zasadzie od samego pocz\u0105tku elficcy bogowie opisywani byli jako \u201ezupe\u0142nie inni\u201d od ludzkich, a spos\u00f3b, w jaki elfy mia\u0142yby oddawa\u0107 im cze\u015b\u0107 i do<\/p>\n

Read More<\/span><\/a><\/div>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1779,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcieniuimperium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1777"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcieniuimperium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcieniuimperium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcieniuimperium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcieniuimperium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1777"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/wcieniuimperium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1777\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2287,"href":"https:\/\/wcieniuimperium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1777\/revisions\/2287"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcieniuimperium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1779"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcieniuimperium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1777"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcieniuimperium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1777"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcieniuimperium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1777"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}