{"id":685,"date":"2020-02-12T21:23:01","date_gmt":"2020-02-12T20:23:01","guid":{"rendered":"https:\/\/wcieniuimperium.pl\/?p=685"},"modified":"2020-02-12T21:56:49","modified_gmt":"2020-02-12T20:56:49","slug":"kurrenta-czyli-slow-kilka-o-troche-zapomnianym-pismie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcieniuimperium.pl\/index.php\/2020\/02\/12\/kurrenta-czyli-slow-kilka-o-troche-zapomnianym-pismie\/","title":{"rendered":"Kurrenta, czyli s\u0142\u00f3w kilka o troch\u0119 zapomnianym pi\u015bmie"},"content":{"rendered":"\n

Wystarczy spojrze\u0107 na map\u0119 Starego \u015awiata by zauwa\u017cy\u0107, \u017ce jego tw\u00f3rcy inspirowali si\u0119 historyczn\u0105 Europ\u0105. I tak, przyk\u0142adowo, Estalia lu\u017ano przypomina Hiszpani\u0119, Bretonia \u2013 Francj\u0119, Kislev \u2013 mieszank\u0119 Rzeczypospolitej i Moskwy, a Imperium \u2013 Niemcy. A \u015bci\u015blej \u015awi\u0119te Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego. Mi\u0119dzy innymi dlatego, kiedy my\u015blimy o Imperium, jednym z pierwszych skojarze\u0144 (poza \u0142owcami czarownic i czaj\u0105cym si\u0119 w cieniu niebezpiecze\u0144stwie Chaosu) jest oczywi\u015bcie gotyk. Nie tyle styl architektoniczny, kt\u00f3ry ma r\u00f3wnie\u017c swoje miejsce w \u015bwiecie Warhammera, ale charakterystyczne pismo, kt\u00f3re bardzo mocno kojarzy si\u0119 nam z kr\u0119giem kultury niemieckiej.<\/p>\n

Jest to skojarzenie o tyle naturalne, co do pewnego stopnia niepe\u0142ne. Poniewa\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 rzeczy, kt\u00f3re otrzymuj\u0105 na pi\u015bmie lub zapisuj\u0105 nasze postacie (zak\u0142adaj\u0105c oczywi\u015bcie, \u017ce s\u0105 one pi\u015bmienne) zapisywane jest w troch\u0119 inny spos\u00f3b. Zapraszam zatem na kr\u00f3tk\u0105 histori\u0119 kurrenty, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna potraktowa\u0107 jako interesuj\u0105c\u0105 ciekawostk\u0119, ale te\u017c mo\u017ce stanie si\u0119 ona inspiracj\u0105 do tego, by wykorzysta\u0107 j\u0105 w jaki\u015b spos\u00f3b podczas sesji.<\/p>\n

Pismo gotyckie jest pochodn\u0105 znanego i lubianego w wi\u0119kszej cz\u0119\u015bci Europy alfabetu \u0142aci\u0144skiego. R\u00f3\u017cni si\u0119 ono jednak od niego do tego stopnia, \u017ce nieprzyzwyczajony czytelnik ma pewne problemy z przeczytaniem tak zapisanych s\u0142\u00f3w. R\u00f3\u017cnice wynikaj\u0105 z dw\u00f3ch przeciwstawnych tendencji rozwoju pisma, z kt\u00f3rych akurat w Polsce, przyj\u0119\u0142a si\u0119 ta druga. Chodzi mianowicie o tendencj\u0119 do wpisywania poszczeg\u00f3lnych liter w plan kwadratu b\u0105d\u017a prostok\u0105ta, co skutkowa\u0142o zaostrzeniem ich kszta\u0142t\u00f3w. Dla por\u00f3wnania, stosowana dzi\u015b powszechnie antykwa jest jednak bardziej zaokr\u0105glona.<\/p>\n

W ci\u0105gu kilku wiek\u00f3w pismo gotyckie, w odpowiedzi na zwi\u0119kszaj\u0105ce si\u0119 zapotrzebowanie na ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3re poci\u0105ga\u0142y za sob\u0105 u\u0142atwienia dla kopist\u00f3w w postaci zastosowania sko\u015bnie \u015bci\u0119tego, p\u0142askiego pi\u00f3ra, ewoluowa\u0142o w tekstur\u0119 gotyck\u0105. W\u0142a\u015bnie tak\u0105 czcionk\u0119 rozpowszechni\u0142 Gutenberg, kt\u00f3ry wykorzysta\u0142 j\u0105 do z\u0142o\u017cenia swojej biblii.<\/p>\n

Wraz z rozwojem drukarstwa, pismo gotyckie zacz\u0119\u0142o by\u0107 u\u017cywane tak\u017ce w innych krajach. Przyk\u0142adowo, w Polsce stosowano je w druku a\u017c do XVII wieku, cho\u0107 ju\u017c cz\u0119sto w innej odmianie, zwanej szwabach\u0105, kt\u00f3ra p\u00f3\u017aniej ewoluowa\u0142a w pismo neogotyckie (fraktura) u\u017cywane w zasadzie tylko w Niemczech. Co ciekawe, jego stosowania zakaza\u0142a dopiero III Rzesza w 1941, kt\u00f3rej decydentom uroi\u0142o si\u0119, \u017ce ten najbardziej niemiecki z rodzaj\u00f3w pisma jest \u201e\u017cydowski\u201d. Wybiegamy tu jednak troch\u0119 za bardzo do przodu, czas wr\u00f3ci\u0107 do ewolucji pisma gotyckiego.<\/p>\n

Po tym jak wynalazek ruchomej czcionki drukarskiej znacznie przyczyni\u0142 si\u0119 do rozszerzenia pi\u015bmiennictwa, \u0142atwiejsze stawa\u0142o si\u0119 wykorzystanie go w codziennym \u017cyciu. No, mo\u017ce nie w \u017cyciu przeci\u0119tnego mieszka\u0144ca Europy, ale ludzie maj\u0119tni, a przede wszystkim szlachta i w\u0142adcy, musieli prowadzi\u0107 interesy, korespondencj\u0119 i zapisywa\u0107 bie\u017c\u0105ce sprawy. Ich skrybowie nie byli ju\u017c jednak pe\u0142nymi oddania mnichami, kt\u00f3rzy pieczo\u0142owicie stawiali poszczeg\u00f3lne litery. Nie, od takich skryb\u00f3w oczekiwano efekt\u00f3w, a dany dokument mia\u0142 powstawa\u0107 mo\u017cliwie szybko. Tak w\u0142a\u015bnie zacz\u0119\u0142a swoje \u017cycie wspomniana wcze\u015bniej kurrenta.<\/p>\n

Kurrenta (niem. deutsche Kurrentschrift<\/em>), kt\u00f3ra swoj\u0105 nazw\u0119 bierze od \u0142aci\u0144skiego currere<\/em> czyli biec, zacz\u0119\u0142a rozwija\u0107 si\u0119 w XVI wieku i mia\u0142a by\u0107 tym, czym dla Europy korzystaj\u0105cej z antykwy, sta\u0142a si\u0119 kursywa \u2013 pismem szybkim, u\u017cytkowym, kt\u00f3re jest jednak jednocze\u015bnie czytelne. Przynajmniej dla \u00f3wczesnego czytelnika, poniewa\u017c wychodz\u0105c z wcze\u015bniejszych tendencji do ostrych kszta\u0142t\u00f3w, kurrenta wykszta\u0142ci\u0142a kr\u00f3j liter, kt\u00f3ry dzi\u015b wyj\u0105tkowo trudno przeczyta\u0107 nie posiadaj\u0105c wcze\u015bniejszego przygotowania.<\/p>\n

W XVIII wieku przyj\u0119\u0142a si\u0119 specyfika kurrenty jako pisma uko\u015bnego z lekkim pochyleniem kr\u00f3tkich kresek liter w lewo, a d\u0142ugich, prowadz\u0105cych ku g\u00f3rze kresek, w prawo. W roku 1714 pismo szkolne w Prusach zosta\u0142o po raz pierwszy unormowane dekretem ustalaj\u0105cym obowi\u0105zuj\u0105cy wzornik pisma, kt\u00f3rego maj\u0105 uczy\u0107 si\u0119 uczniowie. Za przyk\u0142adem Prus spiczasta r\u0119czna kurrenta zadomowi\u0142a si\u0119 tak\u017ce w innych krajach niemieckich. Kolejne zmiany przynios\u0142o upowszechnienie si\u0119 w miejsce pi\u00f3r spiczastych stal\u00f3wek, kt\u00f3re wymusi\u0142y jeszcze wi\u0119ksze pochylenie odr\u0119cznego tekstu, pojawi\u0142y si\u0119 te\u017c nieproporcjonalnie wyd\u0142u\u017cane elementy ozdobne pogarszaj\u0105ce czytelno\u015b\u0107 tekstu. Na pocz\u0105tku XX wieku Ludwig S\u00fctterlin zreformowa\u0142 r\u0119czne pismo niemieckie, opracowuj\u0105c na potrzeby swoich wzorc\u00f3w litery uproszczone do niezb\u0119dnego minimum oraz ustawione pionowo. Przed\u0142u\u017cy\u0142o to \u017cywotno\u015b\u0107 kurrenty o kilka dekad, ale wspomniany wy\u017cej nazistowski zakaz oznacza\u0142 tak\u017ce zakaz uczenia w szko\u0142ach odr\u0119cznej wersji pisma gotyckiego. Poniewa\u017c po II wojnie \u015bwiatowej nie wznowiono nauczania tego typu pisma w niemieckich szko\u0142ach, nazistowski zakaz oznacza\u0142 w praktyce \u015bmier\u0107 pisanej wersji pisma gotyckiego.<\/p>\n

Tyle kr\u00f3tkiej noty historycznej na temat kurrenty, poni\u017cej kilka przyk\u0142ad\u00f3w tego, jak w\u0142a\u015bciwie wygl\u0105da takie pismo.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/
Kurrenta z 1714. \u0179r\u00f3d\u0142o: Wikipedia<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"\/
List Goethego z 1802 roku. \u0179r\u00f3d\u0142o: Wikipedia<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Przyk\u0142adowy austriacki dokument pisany kurrent\u0105 z po\u0142owy XIX wieku. \u0179r\u00f3d\u0142o: w\u0142asne.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"\/
Kurrenta z 1910. \u0179r\u00f3d\u0142o: Wikipedia<\/a>.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Jak wykorzysta\u0107 kurrent\u0119 na sesjach?<\/p>\n

Nie b\u0119d\u0119 oczywi\u015bcie namawia\u0142 do przepisywania wszystkich handout\u00f3w kurrent\u0105, nie mia\u0142oby to najmniejszego sensu i zaj\u0119\u0142oby zdecydowanie za du\u017co czasu, zar\u00f3wno MG, jak i graczom, kt\u00f3rzy p\u00f3\u017aniej musieliby z trudem (zak\u0142adaj\u0105c, \u017ce nie maj\u0105 za sob\u0105 uniwersyteckiego kursu neografii niemieckiej) przygotowany w ten spos\u00f3b dokument przeczyta\u0107.<\/p>\n

Ale kr\u00f3tka notatka zapisana kurrent\u0105, kt\u00f3ra reprezentuje fragment naprawd\u0119 starego dokumentu, mo\u017ce by\u0107 ciekawym wyzwaniem dla postaci z klasy Uczonych. Zw\u0142aszcza, je\u017celi jest to jaki\u015b handout, do kt\u00f3rego w za\u0142o\u017ceniu gracze maj\u0105 co jaki\u015b czas wraca\u0107 \u2013 ten dziwny dopisek na marginesie \u201enormalnego\u201d tekstu mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 mo\u017cliwy do odczytania dopiero p\u00f3\u017aniej w trakcie kampanii, kiedy gracze znajd\u0105 tekst, kt\u00f3ry pozwoli im \u201eprzet\u0142umaczy\u0107\u201d to dziwne pismo. Czyli kiedy MG przeka\u017ce im wzornik odpowiednich liter.<\/p>\n

Gdyby\u015bcie byli zainteresowani wykorzystaniem takiego pisma na sesji to przyk\u0142adowe wzorniki mo\u017cecie znale\u017a\u0107 na przyk\u0142ad tutaj.<\/a><\/p>\n
\n

\u0179r\u00f3d\u0142a:
\nH. S\u00fc\u00df, Dawne pismo niemieckie. Podr\u0119cznik do nauki pisma neogotyckiego<\/em>, S\u0142ubice 2019.<\/p>\n

Ilustracja: Flickr\/wilhei55<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wystarczy spojrze\u0107 na map\u0119 Starego \u015awiata by zauwa\u017cy\u0107, \u017ce jego tw\u00f3rcy inspirowali si\u0119 historyczn\u0105 Europ\u0105. I tak, przyk\u0142adowo, Estalia lu\u017ano przypomina Hiszpani\u0119, Bretonia \u2013 Francj\u0119, Kislev \u2013 mieszank\u0119 Rzeczypospolitej i Moskwy, a Imperium \u2013 Niemcy. A \u015bci\u015blej \u015awi\u0119te Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego. Mi\u0119dzy innymi dlatego, kiedy my\u015blimy o Imperium, jednym z pierwszych skojarze\u0144 (poza \u0142owcami<\/p>\n

Read More<\/span><\/a><\/div>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":696,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcieniuimperium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/685"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcieniuimperium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcieniuimperium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcieniuimperium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcieniuimperium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=685"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/wcieniuimperium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/685\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":702,"href":"https:\/\/wcieniuimperium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/685\/revisions\/702"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcieniuimperium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/696"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcieniuimperium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=685"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcieniuimperium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=685"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcieniuimperium.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=685"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}